“คำด่า” ในอักขราภิธานศรับท์ของหมอบรัดเลย์

“คำด่าที่ปรากฏในอักขราภิธานศรับท์ ของ หมอบรัดเลย์”   พูดถึง “คำด่า” แน่นอนว่าไม่ใช่เรื่องดีอยู่แล้วครับ เพราะการที่ใครสักคนจะด่ากัน นั่นแสดงว่าต้องเกิดจากความไม่พอใจกัน ไม่ว่าทางใดก็ทางหนึ่ง แต่วันนี้ครูทอมขออนุญาตนำ “คำด่า” ที่ปรากฏใน “อักขราภิธานศรับท์ ของ หมอบรัดเลย์” มาเล่าสู่กันฟังสักหน่อยครับ ลองมาดูกันว่าสมัยโบร่ำโบราณเขาด่ากันว่าอย่างไร และในอักขราภิธานศรับท์ฉบับนี้ระบุความหมายว่าอย่างไร อย่าคิดว่าครูทอมเอาเรื่องไม่สุภาพมาพูดในที่สาธารณะเลยนะครับ คิดเสียว่าครูทอมนำมาให้ได้อ่านเพื่อศึกษารากเหง้าของภาษาไทยกันนะครับ   คำด่าที่ปรากฏในเล่มนี้ สิ่งหนึ่งที่เห็นชัดคือค่านิยมในสังคม โดยเฉพาะเรื่องความไม่เท่าเทียมกันทางเพศ คำด่าผู้หญิงจะมีจำนวนเยอะกว่าคำด่าผู้ชายมาก แถมยังมีความ “เผ็ดร้อน” ยิ่งกว่า แถมผู้หญิงยังมีคำด่าอยู่หลายคำในกรณีที่ผู้หญิงนั้นมีผัวหลายคน ในขณะที่ไม่มีคำด่าผู้ชายที่มีเมียหลายคนเลย ซึ่งตัวอย่างที่พูดมานี้ก็นับเป็นสิ่งหนึ่งที่สะท้อนสภาพสังคมไทยในสมัยนั้นได้เป็นอย่างดี   ป.ล. ๑ หมอบรัดเลย์ หรือ Dan Beach Bradley คือนายแพทย์และมิชชันนารีชาวอเมริกันที่เข้ามาในเมืองไทย สมัยรัชกาลที่ ๓ ถึงต้นรัชกาลที่ ๕ ซึ่งตลอดเวลาที่ท่านอยู่ในเมืองไทยก็ได้สร้างคุณประโยชน์ให้เมืองไทยไม่น้อยเลยทีเดียว ป.ล. ๒ ในงานวิจัยเรื่อง” การทำพจนานุกรม ไทย-ไทย : อดีต-ปัจจุบัน (๒๓๘๙-๒๕๓๓)” ของศาสตราจารย์ […]

Read More

ทำไมต้อง “ไข่ต้มตานี”

ทำไมต้องไข่ต้มตานี… วันนี้ (3 สิงหาคม 2559) เมื่อเวลาประมาณ 11 โมง ตามเวลาท้องถิ่น ผมเพิ่งจะเคยได้ยินคำว่า “ไข่ต้มตานี” ครับ เนื่องด้วยไปเห็นจากในสเตตัสของคุณกตัญญู สว่างศรี สุดยอดนักคิดนักเขียนหนุ่ม ที่เล่าถึงกับข้าวที่คุณแม่เตรียมให้   What is ไข่เป็ดต้มตานี? ตอนแรกเข้าใจว่า “ต้มตานี” เป็นชื่อแกงชนิดหนึ่ง ที่ใส่ไข่เป็ดลงไปด้วย เลยกลายเป็น “ไข่เป็ดต้มตานี” ทว่าคุณกตัญญูกลับบอกว่า “ไข่เป็ดต้มตานีก็เหมือนไข่ต้มยางมะตูม แถมคุณกตัญญูยังเรียกแบบนี้มาตั้งแต่เด็กอีกด้วย ผมคิดอยู่ในใจว่า นี่มันภาษาถิ่นไหนกันนะ ทำไมเราไม่เคยได้ยินมาก่อนเลย… เลยลองสืบค้นจากในแอปพลิเคชัน ‘Royal society’ ซึ่งเป็นฐานข้อมูลพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2554 โดยการพิมพ์คำว่า “ตานี” เลยได้พบว่า นอกจาก “ตานี” จะเป็นชื่อพันธุ์กล้วยชนิดหนึ่งแล้ว ยังมีอีกความหมายหนึ่งคือ “ชื่อน้ำมันชนิดหนึ่งข้น ๆ ใช้ใส่ผม, โดยปริยายเรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้นว่ามีลักษณะเป็นน้ำมันตานี เช่น น้ำตาลเยิ้มในขนมอาลัว หรือไข่ที่ต้มเป็นยางมะตูม” (ภาพจากบล็อกคุณ swin http://www.bloggang.com/viewblog.php?id=chim&date=04-06-2009&group=2&gblog=114) อ้อ… เป็นเช่นนี้นี่เอง […]

Read More